ANGKOR – KỲ QUAN THẾ GIỚI UY NGHIÊM, HUYỀN BÍ

ĐỖ NGỌC DŨNG

Quần thể di tích Angkor là niềm tự hào của người dân Campuchia. Hai khu đền chính là Angkor Wat (nghĩa là đền Đế Thiên) và Angkor Thom (nghĩa là đền Đế Thích). Đây là hai trong năm ngôi đền của quần thể nổi tiếng nhất mà mọi du khách đặt chân đến đất nước Chùa Tháp không thể bỏ qua.

Trong hình ảnh có thể có: bầu trời, đám mây, ngoài trời và thiên nhiên


Nằm cách Siem Reap khoảng 6 km về phía Bắc, đền Angkor Wat được vua Suryavarman II xây dựng vào nửa đầu thế kỷ XII. Diện tích của cả quần thể kéo dài hơn 248 dặm vuông (400 km2), chạy bao quanh đền là một hào nước sâu và rộng. Với thiết kế ban đầu được xây dựng để thờ Hindu giáo nhưng sau này do sự du nhập và phát triển mạnh của đạo Phật, Angkor Wat đã chuyển sang thờ Phật giáo.
Thời xưa khi các vị vua Khmer thua trận rồi chạy về Phnom Penh thì ngôi đền đã dần dần bị rừng già che phủ và lãng quên. Đến năm 1860, một nhà thám hiểm người Pháp tên Herri Mouhot mới phát hiện và khám phá ra ngôi đền Angkor Wat hùng vĩ này.
Angkor Wat là ngôi đền có kiến trúc hoành tráng nhất trong toàn bộ quần thể có lối vào chính theo hướng Tây thẳng hướng mặt trời lặn, một hướng được xem như là hướng của sự hủy diệt trong văn hóa đạo Hindu (Ấn Độ giáo). Điều mà các nhà khảo cổ và học giả không hiểu là tại sao những nhà xây dựng thời xưa lại chọn hướng đi ngược lại với những “tiêu chuẩn” thời đó. Đền Angkor Wat có 398 gian phòng, nối liền nhau bởi 1.500m hành lang. Bên trên, 5 toà tháp liên hoàn nhau bằng 3 tầng kiến trúc, trong đó toà tháp cao nhất lên tới 65m, 4 tháp phụ cao 40m. Con đường dẫn tới chính môn của Angkor Wat cũng làm bằng đá tảng dài 230m, rộng gần 10m và có độ cao 5m so với mặt nước hồ ở hai bên đền.
Quần thể đền Angkor Wat chính là địa điểm du lịch Campuchia nổi tiếng nhất. Đây cũng là một trong bảy kỳ quan thế giới được UNESCO công nhận. Có thể nói đây chính là di sản vĩ đại nhất mà người Khmer để lại cho hậu thế.
Toàn bộ khu đền còn lưu lại dấu vết cổ đại với nhiều hình ảnh nghệ thuật chạm khắc đá như các tấm phù điêu khổng lồ, các cột, cửa, trần, tường, hành lang, lan can, mái…, tất cả toát lên sức mạnh phi thường và bàn tay điêu luyện của người Khmer cổ đại. Angkor Wat có hơn 1.800 điêu khắc Apsara nhưng Apsara nào cũng có nét riêng, tất cả đều có ngực nhưng không đều (bên to, bên nhỏ).

Trong hình ảnh có thể có: 1 người, đang đứng, bầu trời, đám mây và ngoài trời
Tác giả thăm ngôi đền


Angkor Thom là lãnh địa thủ đô hùng mạnh Khmer xưa. Angkor Thom sở hữu những đền chùa và kiến trúc nổi bật như đền mặt thần Bayon, đền Baphuon, đền Phnom Bakheng ở đỉnh đồi và 5 cánh cổng lớn dẫn vào Angkor Thom.
Trong đó Đền Bayon tạo cho du khách cảm giác ấn tượng nhất, họ bị chinh phục hoàn toàn bởi vẻ đẹp mẫu mực và đầy sống động. Ngôi đền được tạo thành bởi 50 ngọn tháp bằng đá. Cốt lõi của nó là một quần thể kiến trúc được xây dựng kiểu bậc thang với 16 bảo tháp hạng trung, và nhiều tháp nhỏ liên kết với nhau.
Các đền ngoại vi – khu vực này nằm khá xa khu trung tâm quần thể đền Angkor Wat nhưng lại có những công trình độc đáo, khác biệt nhất. Đền Banteay Srei được xây chủ yếu bằng đá sa thạch đỏ, một chất pha màu được thêm vào những bức điêu khắc trang trí tỉ mỉ trên tường, mà ngày nay vẫn còn nhìn thấy được.
Phế tích Kbal Spean hay còn gọi là địa điểm 1000 linga (linga là biểu tượng thờ phụng của nền văn minh thung lũng sông Ấn), với các mỏm đá nằm dưới mặt nước suối trong một diện tích vuông vức giữa rừng cây.
Đền Beng Mealea là phế tích gần gũi với thiên nhiên, với các loại thực vật sinh sôi nảy nở trên kiến trúc cổ xưa, tạo nên không khí tươi mát nhưng âm u, cổ kính.
Đền Phnom Krom nằm trên một ngọn đồi có thể nhìn ra Biển Hồ Tonle Sap.
Người Khmer đã xây dựng đền như thế nào?
Gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra cách thức độc đáo của người cổ đại trong việc xây dựng đền Angkor Wat nhanh gấp nhiều lần so với dự kiến.
Ban đầu, người ta nghĩ rằng mỗi khối đá được vận chuyển trên một chặng đường quanh co dài tới 55 dặm (88km) trên đất liền, trên sông và trên hồ. Quá trình vận chuyển mỗi khối đá đầy gian nan, cực nhọc này sẽ phải mất ít nhất 5 ngày: từ núi đá đến một dòng sông dẫn đến hồ Tonle Sap. Sau đó, chúng sẽ được chở bằng thuyền đến sông Siem Reap và sau đó được kéo lên các công trình xây dựng ở đền Angkor Wat.
Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra những khối đá lớn vuông thành sắc cạnh ở nhiều địa điểm khác nhau dọc theo con kênh, có thể do bị rơi xuống nước trong quá trình vận chuyển bằng bè hoặc được đưa vào bờ vì một lý do nào đó. Mạng lưới kênh rạch chạy từ khu vực mỏ đá ở chân núi Kulen, nơi các nhà khảo cổ đã phát hiện ra rằng đó chính là loại đá được dùng vào việc xây dựng đền Angkor Wat.
Phát hiện này giúp giải thích làm thế nào mà ngôi đền khổng lồ như Angkor Wat, được xây dựng bằng 5.000.000 tấn đá chỉ trong vòng 35 năm, mặc dù theo tính toán phải mất đến hàng trăm năm nếu sử dụng các công nghệ thô sơ có sẵn vào thời điểm đó. Đá sa thạch, loại đá được dùng để xây dựng những tượng đài, có trọng lượng ít nhất là 5 tấn, được vận chuyển từ một mỏ đá cách đó 25 dặm.

Angkor Wat được dịch ra nghĩa là “Thành phố của những đền thờ” hay nói ngắn gọn là “Thành phố đền”. Những khám phá mới đã làm thay đổi nhận thức về Angkor, đô thị trung cổ lớn nhất thế giới. Vào thời hoàng kim khoảng cuối thế kỷ XII, Angkor là siêu đô thị rộng hơn 1.000 km2, là kinh đô của đế chế Khmer; bao gồm cả Campuchia, Thái Lan, Lào, Nam Việt Nam, một phần Bắc Malaysia và Myanmar. Một vài bản khắc chữ ít ỏi còn sót lại cho thấy, đế quốc Khmer thành lập vào đầu thế kỷ IX (802) bởi hoàng đế Jayavarman II và vương quốc ban đầu là Mahendraparvata, ở vùng núi Kulen, hợp nhất Thủy Chân Lạp và Lục Chân Lạp. Angkor từng bị quân Xiêm xâm chiếm nhiều lần, dù vương quốc Sukhothai chỉ mới thành lập vào năm 1238, từ lãnh thổ của đế chế Khmer. Năm 1431, khi chiếm được kinh thành Angkor, quân Xiêm vơ vét hàng trăm tấn vàng, bạc, đá quí và thu gom tất cả nhân tài, mỹ nữ người Khmer mang về nước. Đồng thời tiến hành hủy diệt tất cả mọi thư tịch, bi kí nhằm xóa sổ nền văn hóa Angkor. Tương tự như nhà Minh đã làm với Đại Việt vào năm 1406. Khi bị chiếm đóng, vùng đất này có tên là Siemnakhon (Thành phố của người Siem), Siemmarat (Đất của người Siem). Người Khmer giành lại và đổi tên là Siem Reap (Đuổi người Siem xếp lớp, nằm rạp). Vua chúa Khmer đã vắt kiệt sức dân vì tham vọng bất tử với những đền đài hoành tráng. Quốc gia nào xưa kia cũng có lúc thịnh suy và việc dời đô là đương nhiên có thể xảy ra.
Đền nào ngày xưa cũng có hàng tấn và hàng chục tấn vàng, bạc, đá quí. Nhiều nhất là đền Preah Khan, xây dựng năm 1191, được trang trí bởi 60 tấn vàng ròng. Lớn và kỳ vĩ nhất trong quần thể là Angkor Wat (1113-1150), rộng 195ha (1,3km x 1,5km) là phức hợp kiến trúc tôn giáo bằng đá lớn nhất thế giới. Đây là công trình duy nhất quay mặt về hướng Tây. Đạo Hindu thờ thần Siva (Hủy diệt) thì mặt trời lặn là hướng của các lăng mộ. Đạo Hindu thờ thần Visnu (Bảo vệ) thì hướng Tây là của thần Nước, nguồn gốc của sự sống.
Soi chiếu bằng Laser gắn trên trực thăng cuối năm 2013, các nhà khảo cổ đã khám phá ra những phác thảo kinh ngạc trên sàn rừng của các ngôi đền bị quên lãng. Một mạng lưới phức tạp với các đại lộ nghi lễ, kênh đào và những hồ nước nhân tạo của một thành phố, một đô thị trung cổ. Ấn tượng nhất là kỹ thuật thủy lực quy mô lớn. Khi dời đô từ Kulen về Angkor khoảng đầu thế kỷ X (902), các kỹ sư Khmer đã lưu trữ và phân phối một lượng nước mưa khổng lồ, bằng cách sử dụng phức hợp mạng lưới các kênh đào và hồ chứa nước đồ sộ.
Theo Giáo sư Sam Promonie, Bộ du lịch Campuchia cho rằng “móng Angkor vững chãi hàng ngàn năm do được đối trọng tỷ lệ 1/1 bằng đá ong và lèn chấu để chống nước xâm nhập.
Đền Angkor là lý do chính để cho hơn 50% lượng khách du lịch quốc tế đến thăm Campuchia. Người dân Campuchia rất tự hào về công trình kiến trúc của họ và nó đã được đặt lên trên quốc kỳ của Campuchia.
Được xây dựng vào thời gian đầu của thế kỉ 12 (giữa những năm 1113 và năm 1150) đền Angkor Wat là tượng đài tôn giáo lớn nhất trên thế giới.
Thời điểm ban đầu đền Angkor được xây dựng là để tưởng nhớ cho thần Vishnu, một vị thần Hindu, chứ không phải dành cho vị vua hiện tại.
Hiện nay kinh phí để khôi phục lại đền Angkor đều được tài trợ từ những quỹ quốc tế. Chỉ có khoảng 28% số lượng vé bán đi được chi trả lại cho đền thờ.
Một ngôi đền của Angkor tên là Ta Prohm – nơi nổi tiếng với cây leo khổng lồ, đè sập một phần ngôi đền, đã từng được sử dụng để làm bối cảnh quay bộ phim bom tấn“Bí mật ngôi mộ cổ” của Hollywood.
Hiện nay, quần thể Angkor dường như đang có một cuộc thách thức âm ỉ mà quyết liệt giữa một bên là cây tung và cây đa, một bên là đá khối; thời gian là trọng tài, trải mấy trăm năm bất phân thắng bại ./.

​​Đ.N.D

© 2014 Sở ngoại vụ. All rights reserved.

® Chỉ được phát hành lại thông tin từ website này khi có sự đồng ý bằng văn bản của sở.

Địa chỉ : Số 2187 - đường Hùng Vương - T.P Việt Trì - tỉnh Phú Thọ

Giấy phép thiết lập Trang thông tin điện tử tổng hợp số 07/GPTTĐT-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Phú Thọ cấp ngày 03/7/2014.

Chịu trách nhiệm chính: Ông Đỗ Ngọc Dũng - Giám đốc Sở

Tel: 02103.3843.222 - Fax: 0210.3868.875 - Email: ngoaivuphutho@gmail.com