Sáu “Bài toán lớn”: Động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của Phú Thọ
Tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm 2026 của Phú Thọ đạt 10,18%, xếp thứ 7 cả nước, dẫn đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc và là một trong 9 địa phương duy trì mức tăng trưởng hai con số trên cả nước. Kết quả này phản ánh những chuyển biến tích cực của nền kinh tế địa phương sau hợp nhất, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tạo thêm những động lực mới để duy trì đà tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Để duy trì đà tăng trưởng và tạo dư địa phát triển bền vững, Phú Thọ lựa chọn cách tiếp cận lấy thực tiễn làm trung tâm, xác định rõ những vấn đề cấp thiết cần được giải quyết bằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ngày 17/7/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2330/QĐ-UBND công bố đợt 1 Danh mục các “bài toán lớn” năm 2026. Sáu bài toán được xây dựng theo hướng “đề bài mở”, tạo cơ chế để doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các chuyên gia cùng tham gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đổi mới phương thức quản trị bằng chuyển đổi số toàn diện
Để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp, điều quan trọng không chỉ là mở rộng đầu tư hay gia tăng quy mô sản xuất mà còn phải nâng cao năng lực điều hành của bộ máy quản lý. Chính vì vậy, giải pháp chuyển đổi số toàn diện nhằm đổi mới phương thức quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống chính trị trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến về chất lượng điều hành, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Hội nghị khoa học với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030”, ngày 6/6/2026. (Ảnh: Lê Hoàng/Báo Phú Thọ)
Điểm khác biệt của cách tiếp cận này là chuyển từ mô hình quản lý dựa trên báo cáo sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực. Dữ liệu được chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”, liên thông giữa các cơ quan và hình thành cơ chế chia sẻ thống nhất. Trên nền tảng đó, AI được ứng dụng để phân tích dữ liệu lớn, dự báo xu hướng phát triển, cảnh báo sớm các chỉ tiêu có nguy cơ chậm tiến độ và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định kịp thời.
Khi dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực và trở thành căn cứ cho điều hành, quá trình phân bổ nguồn lực sẽ chính xác hơn, các điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công, thu hút đầu tư hay cải cách hành chính được phát hiện sớm để xử lý kịp thời. Đây chính là điều kiện để nâng cao hiệu quả quản trị, giảm chi phí điều hành và tạo môi trường đầu tư minh bạch - những yếu tố trực tiếp hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao.
Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển mới
Song hành với đổi mới quản trị là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị tỉnh Phú Thọ nhằm đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh phát triển mới. Một nền hành chính hiện đại chỉ có thể vận hành hiệu quả khi được dẫn dắt bởi đội ngũ cán bộ có năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng với sự thay đổi.
Theo định hướng, tỉnh sẽ xây dựng bộ kỹ năng theo từng vị trí việc làm; triển khai nền tảng đào tạo, đánh giá thường xuyên; hình thành hồ sơ năng lực số của cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời có cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế và giáo dục.
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xử lý công việc nhanh hơn, phân cấp mạnh hơn và dựa nhiều hơn trên nền tảng số khiến chất lượng đội ngũ cán bộ trở thành yếu tố quyết định hiệu quả vận hành của cả hệ thống.
Trong năm 2026, tỉnh đã tổ chức tập huấn trực tiếp cho hơn 2.000 lượt cán bộ tại một số xã, phường và bồi dưỡng trực tuyến trên nền tảng MOOC cho 2.694 cán bộ, công chức. Đây không chỉ là hoạt động đào tạo đơn thuần mà là bước chuẩn bị nguồn nhân lực để vận hành chính quyền số, khai thác dữ liệu và ứng dụng AI trong quản lý. Khi đội ngũ cán bộ có đủ năng lực số, quá trình cải cách hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp và triển khai chính sách sẽ được thực hiện nhanh hơn, đồng bộ hơn, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng tăng trưởng.
Đưa công nghệ trở thành động lực mới của du lịch và công nghiệp văn hóa
Sáu tháng đầu năm 2026, Phú Thọ ước đón 10,535 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 10.755 tỷ đồng. Quy mô thị trường này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành du lịch không chỉ nằm ở việc tăng lượng khách mà còn ở khả năng gia tăng giá trị trên mỗi chuyến đi thông qua công nghệ và các sản phẩm trải nghiệm mới. Để khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của vùng Đất Tổ, xây dựng du lịch thông minh, kinh tế trải nghiệm và công nghiệp văn hóa số được xác định là hướng đi tạo thêm giá trị gia tăng cho ngành dịch vụ.
Du khách sử dụng điện thoại thông minh quét mã QR tìm hiểu hiện vật tại Bảo tàng Hùng Vương. (Ảnh: Bùi Hương Giang/Báo Phú Thọ)
Trọng tâm của nội dung này là số hóa di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số và hệ sinh thái số kết nối các điểm đến với du khách. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR), 3D Mapping, thuyết minh đa phương tiện hay thanh toán không dùng tiền mặt sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao trải nghiệm và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Xa hơn, việc phát triển công nghiệp văn hóa số còn mở ra không gian cho các sản phẩm nội dung số, thiết kế sáng tạo và các dịch vụ gắn với di sản văn hóa. Khi giá trị văn hóa được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, khu vực dịch vụ sẽ có thêm dư địa tăng trưởng, góp phần nâng cao tỷ trọng đóng góp vào GRDP của tỉnh.
Hình thành hệ sinh thái công nghiệp sinh thái, thông minh
Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm 2026 tăng 25,14%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 25,79%, tiếp tục khẳng định công nghiệp là động lực tăng trưởng chủ lực của Phú Thọ. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt và các tiêu chuẩn xanh trở thành yêu cầu bắt buộc của chuỗi cung ứng toàn cầu, phát triển khu, cụm công nghiệp theo định hướng sinh thái, thông minh được xem là giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Nội dung này không chỉ hướng đến đầu tư hạ tầng mà còn thúc đẩy ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các hệ thống quản lý thông minh nhằm tối ưu quy trình sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, từng bước chuyển từ gia công sang sản xuất các sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
Trong bối cảnh nhiều tập đoàn toàn cầu ưu tiên lựa chọn các khu công nghiệp đáp ứng tiêu chí phát triển xanh, việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp sinh thái và thông minh sẽ giúp Phú Thọ nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI chất lượng cao. Quan trọng hơn, định hướng này sẽ giúp chuyển dịch mô hình tăng trưởng công nghiệp từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng thông qua đổi mới công nghệ, gia tăng giá trị sản phẩm và năng suất lao động. Đây cũng là nền tảng để Phú Thọ thu hút nhiều hơn các dự án FDI công nghệ cao trong thời gian tới.
Nâng cao giá trị nông sản bằng nông nghiệp xanh và tuần hoàn
Với gần 770,6 nghìn ha đất nông nghiệp, chiếm khoảng 82,3% diện tích tự nhiên sau hợp nhất, Phú Thọ có nhiều điều kiện để phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn. Tuy nhiên, để khu vực này đóng góp nhiều hơn cho GRDP, trọng tâm không còn là tăng sản lượng mà là nâng cao giá trị sản phẩm nông sản chủ lực gắn với phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn.
Sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, tuần hoàn ở Làng nghề rau an toàn Văn Phú, xã Cẩm Khê (Ảnh Quân Lâm/baophutho.vn)
Các công nghệ như cảm biến thông minh, trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, blockchain truy xuất nguồn gốc và công nghệ sinh học sẽ được ứng dụng nhằm tối ưu quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và giảm chi phí. Đồng thời, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn ESG sẽ giúp nông sản nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.
Qua đó, nông nghiệp từng bước chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng theo giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân, mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường chất lượng cao và đóng góp nhiều hơn cho GRDP của tỉnh..
Chủ động phòng ngừa thiên tai bằng dữ liệu và công nghệ số
Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự bền vững khi những thành quả phát triển được bảo vệ trước các rủi ro thiên tai. Với địa hình trung du, miền núi và thường xuyên chịu tác động của mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, giải pháp cảnh báo, phòng, chống và kiểm soát tối ưu thiệt hại do lũ lụt, sạt lở đất mang ý nghĩa không chỉ về an sinh mà còn về phát triển kinh tế.
Điểm nổi bật của bài toán lớn này là chuyển từ ứng phó bị động sang quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu thời gian thực. Dữ liệu từ cảm biến IoT, camera thông minh, hệ thống quan trắc sẽ được tích hợp với trí tuệ nhân tạo để phân tích, dự báo nguy cơ và hỗ trợ chỉ huy điều hành. Cùng với đó là xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp với từng khu vực và từng loại hình thiên tai.
Chủ động phòng ngừa thiên tai không chỉ giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản mà còn bảo vệ hạ tầng, vùng sản xuất, chuỗi cung ứng và môi trường đầu tư. Đây là điều kiện quan trọng để duy trì nhịp độ tăng trưởng ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.
Giao diện trang chủ Hệ thống WebGIS hỗ trợ quản lý, khai thác công trình thủy lợi và phòng, chống thiên tai
Ông Nguyễn Minh Tường - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ nhận định: “Việc công bố các “bài toán lớn” đánh dấu cách tiếp cận mới trong tổ chức các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh. Thay vì bắt đầu từ các đề tài nghiên cứu, Phú Thọ xuất phát từ những vấn đề phát triển của thực tiễn, qua đó huy động doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia cùng tham gia tìm lời giải, đưa kết quả nghiên cứu gắn với yêu cầu thực tiễn và nhanh chóng đi vào cuộc sống”.
Nếu trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được nhìn nhận là lĩnh vực hỗ trợ phát triển thì với 6 “bài toán lớn”, Phú Thọ đang đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trực tiếp tạo ra tăng trưởng. Khi từng lời giải được hiện thực hóa bằng các sản phẩm, mô hình và chính sách cụ thể, đó sẽ là động lực để tỉnh duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới./.
NGuồn: sokhoahoccongnghe.phutho.gov.vn